مشاهده ویدیو: نظریه ریسمان (یوتیوب) – نظریه ریسمان (فیسبوک)

دانلود ویدیو (۱۸۹ مگابایت): نظریه ریسمان (رپیدرشر) – نظریه ریسمان (مدیافایر)

دانلود ویدیو با فرمت و حجم فشرده نشده اصلی (۳۶۲ مگابایت): نظریه ریسمان (رپیدشر)

در این سخنرانی ترجمه فارسی شده، برایان گرین فیزیکدان نظری، به توضیح مبانی نظریه ریسمان و ابعاد اضافه می‌پردازد. وی یکی از پیشنهاد دهندگان «نظریه ابرریسمان» است که علت وجود ذرات بنیادی و نیروهای طبیعت را نحوه نوسان تارهای ریز مرتعش انرژی در ۱۱ بعد فضایی می‌داند. از زمان اینشتین، یافتن یک «نظریه یکپارچه» از رویاهای فیزیکدانان بوده است، و به عقیده شماری از فیزیکدانان شاید نظریه ابرریسمان کاندید خوبی برای این مقصود باشد. این فرضیه فعلا در حد معادلات ریاضیاتی است و هنوز امکان آزمون آن در جهان واقعی وجود ندارد. شاید آزمایشگاه‌های جدید فیزیک مثل برخورددهنده بزرگ هادرونی در ژنو امکان تست این ایده جالب را فراهم کنند. آینده هیجان‌انگیزی در انتظار فیزیک نظری است.

برخورددهنده هادرونی بزرگ موسوم به LHC بزرگترین ماشین روی زمین است، و هنوز از تمام قدرتش استفاده نشده است. از سال ۲۰۰۸ فیزیکدانان سرن، به آهستگی به شدت برخورد ذرّات افزود‌ه‌اند، و با این کار هر بار رکورد قبلی خود را شکسته‌اند. همین چند روز پیش LHC دوباره در کانون توجه قرار گرفت، این بار به علت شکستن رکورد قدرتمندترین برخورد در تاریخ علم. این رکورد قبلاً از آن شتاب‌دهنده‌ی تواترون فرمی به قدرت 4.024E32.cm^-2.s^-1 بود تا اینکه در ۲۲ آوریل، حوالی نیمه‌شب به وقت ژنو، این رکورد توسط LHC به 4.67E32.cm^-2.s^-1 رسید. در نتیجه این برخورد پرانرژی، اطلاعات بسیار زیادی به دست آمده است و همین موفقیت بسیار بزرگی برای آزمایشگاه فیزیک سرن است.

با بیشتر شدن شدت برخورد ذرات، امید دانشمندان جهان هم فزونی می‌گیرد. آنها امیدوارند که این شتاب‌دهنده بلاخره بتواند به تعدادی از سؤالاتی که هزاران سال است پرسیده می‌شوند، مثل اینکه چرا جهان وجود دارد، پاسخ دهد. حتی شاید بتوانیم به پرسش‌هایی که معمولا در انحصار فیلسوفان و متالهان است، هم‌چون احتمال وجود جهان‌های موازی یا سفر در زمان و امثالهم پاسخ دهیم.

دو چیزی که احتمالاً از آغاز فعالیت LHC می‌شنیدید، احتمال ایجاد ماده تاریک و همچنین کشف بوزون هیگز -معروف به ذره خدا- است. از میان این جنگل شلوغ ذرّات کشف شده و مشاهدات و آزمایش‌هایی که تا کنون انجام شده است، همیشه قطعه اصلی ماجرا که بوزون هیگز باشد، کشف‌نشده باقی مانده است. فیزیک هنوز در مورد منشأ جرم یا چرایی جرم‌داشتن ماده پاسخی ندارد. کشف بوزون هیگز نه تنها مدل استاندارد ذرّات را تکمیل خواهد کرد، بلکه زوایای بنیادی نگاه ما به جهان را دگرگون می‌کند.

هفته گذشته، یک گزارش کار از چهار دانشمند LHC در اینترنت درز کرد و به سرعت پخش شد. در این گزارش مطرح شده است که شاید دیگر نیازی به جستجو برای کشف بوزون هیگز نباشد. در این گزارش از این عمل به عنوان «نخستین مشاهده قطعی فیزیکی فراسوی مدل استاندارد» سخن به میان آمده است، و مطرح می‌کند که آشکارساز ATLAS به‌احتمال زیاد نشانه‌هایی را دریافت کرده است که دانشمندان معتقدند رد پای بوزون هیگز در آن قابل مشاهده خواهد بود.

این گزارش می‌تواند حقه‌ای بیش نباشد. عده‌ای می‌گویند که مطالب مندرج در این گزارش به اندازه بوزون هیگز نایاب و گیج‌کننده هستند! این گزارش همچنین می‌تواند در مورد ذره کاملاً جدیدی باشد و اصلاً ارتباطی به هیگز نداشته باشد. برای اینکه مطمئن شویم، فعلا باید منتظر بیانیه رسمی سرن باقی بمانیم.

نوشته: میچیو کاکو / ترجمه: سیروس آزاداندیش / در وبلاگ مهبانگ

برای اطلاعات بیشتر:

ویدیوی توضیح طرز کار آشکارساز ATLAS در LHC به زبان فارسی با زیرنویس فارسی

 اطلاعات مفصل در این زمینه، از New Scientist

کلیپی زیبا و تاثیرگذار از اخترشناس نامی «کارل ساگان»، در مورد عکسی که از فاصله شش میلیارد کیلومتری زمین توسط فضاپیمای وویجر ۱ ناسا برداشته شد. زیرنویس فارسی این ویدیو توسط «پروژه مهبانگ» تقدیم می‌شود.

مشاهده ویدیو: یوتیوب: نقطه آبی کمرنگ – فیسبوک: نقطه آبی کمرنگ

دانلود این ویدیو به حجم (۱۰ مگابایت): رپیدشر – مدیافایر

کلیپ کوتاه فوق بخشی از کتاب صوتی «نقطه آبی کمرنگ» نوشته کارل ساگان است. نقطه آبی کمرنگ «Pale Blue Dot» نام تصویر بسیار معروفی است از سیاره زمین که از فاصله شش میلیارد کیلومتری توسط کاوشگر وویجر ۱ ناسا گرفته شده است.

تصویر معروف به «نقطه آبی کمرنگ». زمین در این عکس به اندازه یک نقطه است.

ویدیوی فوق الهام گرفته از این تصویر زمین از فاصله دور است. این قطعه کوتاه به زبان انگلیسی در یوتیوب توسط میلیون‌ها نفر دیده شده و بارها ری‌آپلود شده است. از این رو بر آن دیدیم که ترجمه فارسی آن را در اختیار عموم علاقمندان به علم نجوم بگذاریم. بر شماست که این کلیپ را حداقل به یکی از دوستان و آشنایان خود معرفی کنید تا تعداد بیشتری آن را ببینند.

مشاهده ویدیو: یوتیوب: LHC به زبان ساده – فیسبوک: LHC به زبان ساده

دانلود ویدیو (۹۸ مگابایت): رپیدشر: LHC چیست؟ – مدیافایر: LHC چیست؟

دانلود ویدیو با فرمت و حجم بالای اصلی (۲۹۵ مگابایت): رپیدشر: LHC چیست؟

در این سخنرانی ترجمه شده، فیزیکدان ذرات، برایان کاکس (Brian Cox) کار برخورددهنده بزرگ هادرون (LHC) را با زبان ساده شرح می‌دهد. در این جلسه  روشن می‌شود که به چه علت این دستگاه را بزرگترین آزمایش علمی بشر لقب داده اند. این ماشین که بزرگترین در نوع خود است، شور و شوق بسیاری در میان علاقمندان به علم در سرتاسر جهان برانگیخته است. بسیاری آن را نمود پیشرفت علمی و مهندسی انسان در کرۀ زمین می‌دانند. امید است با استفاده از داده‌های به دست آمده از این دستگاه عظیم، درک انسان نسبت به ساختار بنیادین جهان گسترش یابد.

در مورد سخنران: برایان کاکس یک فیزیکدان راک استار است! (در واقع پیش از فیزیکدان شدن عضو یک گروه موسیقی راک هم بوده!)کار او از دو بخش تشکیل شده است:

۱. به عنوان یک فیزیکدان ذرات در بخش آزمایش اطلس (ATLAS) سرن کار می‌کند.

۲. وظیفۀ دیگر او آشنا نمودن مردم با علوم است. وی پرفسوری در دانشگاه منچستر است، و در برنامه‌های علمی  بی‌بی‌سی فعالیت مستمر دارد.

بخش‌های پایانی از این سخنرانی جالب:

کل داستان از این قراره. ما می‌دونیم که جهان ۱۳.۷ میلیارد سال پیش در یه حالت بسیار داغ و فشرده -کوچکتر از یک دانه اتم- در مهبانگ آغاز شده. بعد جهان شروع کرده به منبسط شدن و در یک میلیون بیلیون بیلیون بیلیون بیلیونیم ثانیه بعد از مهبانگ، جاذبه از نیروهای دیگه جدا شده. سپس، جهان زیر یه انبساط نمایی رفته که تورم نامیده میشه. در حدود نخستین بیلیونیم ثانیه، میدان هیگز وارد عمل شده، و بعد کوارک‌ها و گلئون‌ها و الکترون‌هایی که ما رو می‌سازنند دارای وزن شدند. انبساط و سرد شدن جهان ادامه یافته، و بعد از چند دقیقۀ کوتاه، هیدروژن و هلیم در جهان پدیدار شدند. همش همینه. اون موقع جهان تقریبا ۷۵ درصد هیدروژن بوده و ۲۵ درصد هلیم، هنوز امروزم همینه. گسترش جهان ادامه یافته تا حدود ۳۰۰ میلیون سال بعد. اون وقت نور شروع کرده به سفر کردن در داخل کیهان که اونقدر بزرگ بوده تا برای نور گذرا باشه. و این چیزیه که ما در تابش زمینۀ کیهانی شاهدش هستیم. و جرج اسموت اون رو به نگریستن به صورت خدا توصیف کرده. در حدود ۴۰۰ میلیون سال بعدش نخستین ستاره‌ها شکل گرفتند. و هیدروژن، و هیلیم شروع کردند به پختن و تبدیل شدن به عناصر سنگین‌تر. پس عناصر حیات مثل کربن و اکسیژن و آهن، همگی عناصری که لازم داریم تا ما را بسازند در واقع در نسل اول ستارگان پخته شدند؛ که بعد سوختشون تموم شده و منفجر شدند و اون عناصر رو دوباره در سطح جهان پخش کردند. بعد اونا دوباره تو خودشون فروریختند، و نسل دوم ستارگان و سیارات رو بوجود اوردند. و در برخی از اون سیارات، اکسیژنی که برای اولین بار در ستارگان نسل اول درست شده بود با هیدروژن ترکیب شد و آب رو بوجود اورد. آب مایع بر روی سطح. در حداقل یکی و شاید تنها یکی از اون سیارات، حیات ابتدایی فرگشت [تکامل] یافت؛ که در طول میلیون‌ها سال تبدیل به چیزایی شد که روی دوپا راه می‌رفتند. و رد پاشون از ۳.۵ میلیون سال پیش باقیه. و سرانجام رد پایشون رو در جهان دیگری (ماه) برجای گذاشتند، و این تمدن رو به وجود اوردند.

مشاهده ویدیو: یوتیوب: شتابدهنده سرن – فیسبوک: شتابدهنده سرن

دانلود ویدیو (۶۶ مگابایت): رپیدشر: شتابدهنده سرن – مدیافایر: شتابدهنده سرن

در این سخنرانی کوتاه، «برایان کاکس» در عرض سه دقیقه علت خرابی و تاخیر در برنامۀ LHC را شرح می‌دهد. او خبر از بازگشت صد در صدی برخورددهنده هادرونی بزرگ می‌دهد. (دستگاه از اواخر سال ۲۰۰۹ دوباره راه‌اندازی شده و به خوبی کار می‌کند).
+ سخنرانی اصلی و کامل برایان کاکس در مورد LHC (فارسی)

مشاهده ویدیو: یوتیوب: استیون هاوکینگ – فیسبوک: استیون هاوکینگ

دانلود ویدیو (۲۷ مگابایت): رپیدشر: استیون هاوکینگ – مدیافایر: استیون هاوکینگ

این ویدیو یک سخنرانی کوتاه در مورد پرواز استیون هاوکینگ در جاذبه صفر در سال ۲۰۰۸ است. سفر به فضا آرزوی دیرینۀ هاوکینگ بوده که امکانش فراهم نیست. ولی جاذبه صفر با سقوط آزاد نزدیکترین تجربۀ مشابه است که توسط گروهی از اهداگران برای پرفسور هاوکینگ مهیا شد. به نظر هاوکینگ اگر آدمی در زمین محدود باقی بماند آیندۀ روشنی پیش رو ندارد. وی خواستار توجه عمومی روی سفرهای فضایی سرنشین‌دار است.

برای مشاهده سخنرانی استیون هاوکینگ با زیرنویس فارسی مراجعه فرمایید: استیون هاوکینگ

مشاهده ویدیو: یوتیوب: استیون هاوکینگ – فیسبوک: استیون هاوکینگ

دانلود ویدیو (۶۵ مگابایت): رپیدشر: استیون هاوکینگ – مدیافایر: استیون هاوکینگ

شاید بتوان استیون هاوکینگ «Stephen Hawking» را مشهورترین فیزیکدان زندۀ جهان دانست. این دانشمند بریتانیایی متخصص کیهانشناسی و جاذبۀ کوانتومی، و به ویژه مبحث سیاهچاله های فضایی است. وی در طول چهل سال فعالیت پربار علمی توجه جهانی را به خود جلب کرده است، و مدال های بسیاری (آخرینش بالاترین مدال غیرنظامی آمریکا از باراک اوباما در اوت ۲۰۰۹) دریافت کرده است. او همچنین در زمینۀ فراهم آوردن مسائل پیچیدۀ علمی برای عموم مردم بسیار موفق بوده است. کتاب های او چون «تاریخچۀ زمان» و «جهان در پوست گردو» میلیون ها نفر را با مبانی فیزیک نوین آشنا نموده و آنها را به فهم علمی جهان علاقمند کرده است.

در این سخنرانی زیرنویس شده، هاوکینگ برخی از بزرگترین پرسش های دیرین بشر را مطرح می کند از جمله: از کجا آمده ایم؟ جهان چگونه آغاز شده؟ حیات از کجا آمده؟ آیندۀ نژاد انسان در کیهان چیست؟

استیون هاوکینگ در ۸ ژانویه ۱۹۴۲ (دقیقا سیصد سال پس از مرگ گالیله) در آکسفورد انگلستان به دنیا آمد و دوران کودکی و تحصیلات اولیه اش را در همانجا گذراند. او از همان کودکی به ریاضی علاقه داشت و آرزوی دانشمند شدن در سر می پروراند. او در ۱۷ سالگی تحصیلات عالی خود را در رشته فیزیک و اخترفیزیک دنبال کرد و در سن ۲۱ سالگی آمادۀ دورۀ دکترا در رشتۀ کیهانشناسی بود که مجبور شد به دلیل ناراحتی عضلانی به بیمارستان برود. بیماری او یک بیماری لاعلاج به نام «اِی اِل اِس»تشخیص داده شد که به تدریج تمام بدن را فلج می کرد. حداکثر عمر باقیماندۀ او دو تا سه سال پیشبینی شد که ضربۀ روحی محکمی به هاوکینگ جوان بود. ولی او رویای کشف طبیعت جهان را رها نکرد و تصمیم گرفت نهایت استفاده را از عمر کوتاه خود بکند. البته او زنده ماند و به مرور بیماری اش وخیم تر شد. او به تدریج استفاده از دست ها، پاها و حرف زدن را از دست داد. (در حال حاضر در سال ۲۰۰۹ او به طور کامل فلج است) .پس از دست دادن قدرت تکلم او از یک برنامه کامپیوتری مخصوص برای ارتباط برقرار کردن استفاده نمود که سخنرانی حاضر هم به همین طریق انجام شده است. این نرم افزار سخنگو امکان انتخاب حروف و کلمات را از داخل صفحه نمایش از طریق حرکت چشم و انتخاب کردن با دکمه (بوسیله دو انگشتی که کار می کرد) می داد. هرچند این معلولیت به ظاهر باید هر فردی را کاملا ناتوان کند ولی هاوکینگ همانطور که در این ویدیو اظهار نموده به خوبی با این معلولیت کنار آمده و چه بسا این معلولیت جسمی وقت بیشتری برای صرف تمام وقتش به تفکر فراهم کرده است. او در طول فعالیت علمی اش بسیاری معادلات پیچیده ریاضی را صرفا به طور ذهنی انجام داده است. هاوکینگ برای مدت سی سال (تا اکتبر ۲۰۰۹) صاحب کرسی ریاضیات لوکاسی در کمبریج بوده که بطور سنتی به سر آیزاک نیوتون تعلق داشته است.